Dokumenty szkolne

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM
DORADZTWA ZAWODOWEGO

w Zespole Szkolno–Przedszkolnym w Bożejowicach

wersja dostosowana do przepisów obowiązujących od 1 września 2026 r.

I. PODSTAWA PRAWNA

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego opracowano z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa oświatowego, w szczególności:

Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 820 ze zm.).
Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, z późniejszymi zmianami ( Dz.U. z 2023 r. poz. 1798)
Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 325 oraz z 2026 r. poz. 73)), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych Rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. z 2026 r. poz. 73), obowiązującym co do zasady od 1 września 2026 r.
Statutu Zespołu Szkolno–Przedszkolnego w Bożejowicach.
Aktualnych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa.
Programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły oraz innych dokumentów wewnątrzszkolnych związanych z organizacją pracy szkoły.

Uwaga prawna: WSDZ ma charakter ramowy i jest realizowany poprzez coroczny Program realizacji doradztwa zawodowego, opracowywany na dany rok szkolny i dostosowywany do potrzeb uczniów, rodziców, nauczycieli oraz lokalnego i regionalnego rynku pracy.

II. ZAŁOŻENIA WSDZ

Uczniowie kończący szkołę podstawową stają przed wyborem dalszego kierunku kształcenia, a w konsekwencji szkoły ponadpodstawowej i przyszłej aktywności zawodowej. Podjęcie tej decyzji jest ważnym etapem rozwoju młodego człowieka i wymaga stopniowego przygotowania.

Zadaniem szkoły jest wyposażenie dzieci i uczniów w wiedzę oraz umiejętności dotyczące poznawania siebie, własnych zasobów, świata zawodów, rynku pracy, rynku edukacyjnego i możliwości uczenia się przez całe życie.

Planowanie własnej drogi edukacyjno-zawodowej jest procesem długotrwałym. Już od wychowania przedszkolnego szkoła rozwija poczucie odpowiedzialności za własny rozwój, uczy myślenia perspektywicznego, planowania, podejmowania decyzji i korzystania ze wsparcia innych osób.

WSDZ koordynuje działania szkoły w zakresie preorientacji zawodowej, orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego. Działania te są prowadzone adekwatnie do wieku i etapu edukacyjnego, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów.

Od roku szkolnego 2026/2027 szczególne znaczenie ma wykorzystywanie aktualnych informacji o rynku pracy, prognoz zapotrzebowania na pracowników, wyników monitorowania karier absolwentów, cyfrowych narzędzi doradztwa zawodowego oraz informacji o wpływie nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zawody i formy zatrudnienia.

III. GŁÓWNE CELE WSDZ

Przygotowanie dzieci i uczniów do świadomego planowania własnego rozwoju oraz podejmowania decyzji edukacyjno-zawodowych.
Rozwijanie umiejętności poznawania siebie, własnych zainteresowań, uzdolnień, kompetencji, wartości, predyspozycji i ograniczeń.
Kształtowanie postawy przedsiębiorczości, aktywności, odpowiedzialności i szacunku do pracy.
Rozwijanie umiejętności analizowania własnych zasobów w odniesieniu do wymagań edukacyjnych i zawodowych.
Rozbudzanie aspiracji edukacyjnych i zawodowych oraz motywowanie do działania.
Dostarczanie aktualnych informacji o zawodach, rynku pracy, systemie edukacji i możliwościach dalszego kształcenia.
Rozwijanie umiejętności korzystania z cyfrowych narzędzi doradztwa zawodowego, ogólnodostępnych platform edukacyjnych, stron internetowych i baz informacji o zawodach.
Rozwijanie umiejętności analizowania trendów na rynku pracy, w tym zmian związanych z cyfryzacją, automatyzacją i sztuczną inteligencją.
Przygotowanie uczniów klas VII–VIII do wyboru dalszego kierunku kształcenia, z uwzględnieniem ich zasobów, zainteresowań, możliwości oraz informacji o rynku pracy.
Przygotowanie rodziców do efektywnego wspierania dzieci w podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych.

IV. CELE SZCZEGÓŁOWE WSDZ

1. Poznanie siebie i własnych zasobów

Etap	Uczeń / dziecko – oczekiwane efekty
Oddziały przedszkolne	Określa, co lubi robić; podaje przykłady zainteresowań; odgrywa role zawodowe w zabawie; podejmuje działania i opisuje ich znaczenie dla siebie i innych.
Klasy I–III	Określa, co robi dobrze; opisuje swoje zainteresowania i sposoby ich rozwijania; prezentuje zainteresowania; podaje przykłady swoich mocnych stron.
Klasy IV–VI	Opisuje zainteresowania i uzdolnienia; wskazuje mocne strony i możliwości ich wykorzystania; podejmuje działania w sytuacjach zadaniowych i formułuje wnioski na przyszłość.
Klasy VII–VIII	Określa zainteresowania, uzdolnienia, kompetencje i predyspozycje zawodowe; rozpoznaje własne zasoby i ograniczenia; uwzględnia stan zdrowia w planowaniu ścieżki; określa aspiracje, potrzeby rozwoju i hierarchię wartości.

2. Świat zawodów i rynek pracy

Etap	Uczeń / dziecko – oczekiwane efekty
Oddziały przedszkolne	Nazywa zawody; odgrywa role zawodowe; wskazuje zawody wykonywane przez osoby z najbliższego otoczenia; identyfikuje zawody związane z codziennymi produktami i usługami; podejmuje próby bezpiecznego posługiwania się narzędziami.
Klasy I–III	Podaje nazwy zawodów; opisuje podstawową specyfikę wybranych prac; wskazuje znaczenie różnych zawodów w otoczeniu; rozwija zainteresowania techniczne i twórcze.
Klasy IV–VI	Wymienia grupy zawodów i przykłady; opisuje pracę i jej znaczenie; wskazuje czynniki wpływające na wybory zawodowe; opisuje rolę zdolności i zainteresowań w pracy.
Klasy VII–VIII	Wyszukuje i analizuje informacje o zawodach; charakteryzuje wybrane zawody, w tym kwalifikacje i sposoby ich uzyskiwania; porównuje własne zasoby z wymaganiami rynku pracy i oczekiwaniami pracodawców; analizuje trendy rynku pracy; poznaje znaczenie i możliwości doświadczania pracy; rozpoznaje wartości związane z pracą i etyką zawodową; rozwija autoprezentację.

3. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie

Etap	Uczeń / dziecko – oczekiwane efekty
Oddziały przedszkolne	Nazywa etapy edukacji; nazywa czynności, których lubi się uczyć; wskazuje różne źródła wiedzy i podejmuje próby korzystania z nich.
Klasy I–III	Uzasadnia potrzebę uczenia się i zdobywania nowych umiejętności; wskazuje treści, których lubi się uczyć; poznaje różne sposoby zdobywania wiedzy; korzysta z różnych źródeł informacji.
Klasy IV–VI	Wskazuje przedmioty, których lubi się uczyć; samodzielnie dociera do informacji; poznaje ofertę szkół w kontekście własnych zasobów; wyjaśnia znaczenie uczenia się przez całe życie.
Klasy VII–VIII	Analizuje oferty szkół ponadpodstawowych i uczelni; analizuje kryteria rekrutacyjne; charakteryzuje strukturę systemu edukacji formalnej oraz możliwości edukacji pozaformalnej i nieformalnej; określa znaczenie uczenia się przez całe życie.

4. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych

Etap	Uczeń / dziecko – oczekiwane efekty
Oddziały przedszkolne	Opowiada, kim chciałoby zostać; planuje proste działania i działania grupy; podejmuje próby decydowania w ważnych dla siebie sprawach.
Klasy I–III	Opowiada o planach edukacyjno-zawodowych; planuje działania i grupowe zadania; próbuje samodzielnie podejmować decyzje.
Klasy IV–VI	Planuje działania, wskazując szczegółowe czynności i zadania; podejmuje decyzje związane bezpośrednio lub pośrednio z własną osobą; poznaje sposoby planowania.
Klasy VII–VIII	Dokonuje wyboru dalszej ścieżki edukacyjno-zawodowej samodzielnie lub przy wsparciu doradczym; określa cele i plany z uwzględnieniem własnych zasobów; identyfikuje osoby i instytucje wspierające; planuje ścieżkę edukacyjno-zawodową z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi IT i ogólnodostępnych platform oraz uwzględnia konsekwencje wyborów.

V. TREŚCI PROGRAMOWE WSDZ

- Poznanie siebie, własnych zasobów – zainteresowań, zdolności i uzdolnień, mocnych stron, ograniczeń, kompetencji, wartości, predyspozycji zawodowych i stanu zdrowia.

- Świat zawodów i rynek pracy – poznawanie zawodów, wyszukiwanie i przetwarzanie informacji o zawodach i rynku pracy, poruszanie się po rynku pracy, poszukiwanie i utrzymanie pracy, analiza wymagań pracodawców i trendów rynku pracy.

- Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie – znajomość systemu edukacji i innych form uczenia się, wyszukiwanie i przetwarzanie informacji o formach i placówkach kształcenia, rozwijanie postawy uczenia się przez całe życie.

- Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych – planowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej, przygotowanie do zdobywania doświadczenia, podejmowanie i zmiana decyzji dotyczących edukacji i pracy, korzystanie z poradnictwa kariery.

- Cyfrowe doradztwo zawodowe – korzystanie z ogólnodostępnych platform edukacyjnych, stron internetowych, cyfrowych narzędzi doradztwa zawodowego, krajowych baz informacji o zawodach oraz komunikacji elektronicznej z doradcą zawodowym.

- Nowe technologie i AI – rozpoznawanie wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zawody, zadania zawodowe i formy zatrudnienia.

- Elastyczne formy aktywności zawodowej – rozpoznawanie możliwości pracy zdalnej, elastycznych form zatrudnienia i przedsiębiorczości, adekwatnie do wieku uczniów.

- Doświadczenia związane z pracą – wolontariat, projekty społeczne, działania praktyczne i inne bezpieczne formy poznawania środowiska pracy, odpowiednio do wieku i możliwości uczniów.

VI. SPOSOBY REALIZACJI PROGRAMU WSDZ

podczas grupowych zajęć związanych z doradztwem zawodowym, prowadzonych zgodnie z ramowym planem nauczania;
podczas obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych, zajęć z wychowawcą oraz bieżącej pracy nauczycieli i wychowawców;
w ramach indywidualnych porad i konsultacji prowadzonych przez doradcę zawodowego, pedagoga, psychologa, wychowawców i nauczycieli;
poprzez projekty edukacyjne, zadania problemowe, konkursy, gry dydaktyczne, ćwiczenia, dyskusje, burze mózgów i pracę metodą projektu;
poprzez spotkania z przedstawicielami zawodów, pracodawcami, absolwentami, szkołami ponadpodstawowymi i innymi podmiotami;
poprzez wizyty zawodoznawcze w miejscach potencjalnego zatrudnienia, w szczególności u pracodawców, a także – w miarę możliwości – w branżowych centrach umiejętności, szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, centrach kształcenia zawodowego i placówkach kształcenia ustawicznego;
poprzez udział w targach edukacyjnych, dniach otwartych i lekcjach zawodoznawczych;
z wykorzystaniem cyfrowych narzędzi doradztwa zawodowego i zasobów publicznych platform edukacyjnych oraz krajowych baz informacji o zawodach;
z wykorzystaniem aktualnych prognoz zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego, prognoz przygotowywanych na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy oraz wyników monitorowania karier absolwentów;
z aktywnym udziałem rodziców – w szczególności poprzez spotkania, warsztaty, konsultacje, wydarzenia i udostępnianie materiałów informacyjnych.

VII. OSOBY ODPOWIEDZIALNE ZA REALIZACJĘ DZIAŁAŃ WSDZ

Osoba/funkcja	Zakres zadań
Dyrektor szkoły	Czuwa nad organizacją i całością realizacji WSDZ; zapewnia warunki do realizacji doradztwa; zatwierdza roczny program realizacji DZ; wspiera współpracę z podmiotami zewnętrznymi.
Doradca zawodowy / nauczyciel realizujący zadania doradcy zawodowego	Opracowuje WSDZ i roczny program realizacji DZ; prowadzi zajęcia w klasach VII–VIII; udziela porad i konsultacji; systematycznie analizuje prognozy zapotrzebowania na pracowników, wyniki monitorowania karier absolwentów i inne dane o rynku pracy; wykorzystuje je w pracy z uczniami i rodzicami; współpracuje z nauczycielami, wychowawcami, pedagogiem, psychologiem i partnerami zewnętrznymi.
Pedagog / psycholog	Prowadzi poradnictwo i konsultacje; wspiera diagnozowanie potrzeb uczniów; wspiera nauczycieli i rodziców; współpracuje przy działaniach z zakresu samopoznania, planowania i podejmowania decyzji.
Wychowawcy klas	Realizują treści doradztwa w pracy wychowawczej; wspierają uczniów w poznawaniu siebie, planowaniu i podejmowaniu decyzji; współpracują z rodzicami i doradcą zawodowym.
Nauczyciele edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej	Realizują preorientację i orientację zawodową poprzez zabawę, aktywności praktyczne, poznawanie zawodów, obowiązków, znaczenia pracy i rozwijanie zainteresowań.
Nauczyciel informatyki	Rozwija umiejętności wyszukiwania, selekcjonowania i prezentowania informacji; uczy bezpiecznego korzystania z narzędzi cyfrowych; wspiera wykorzystanie technologii w poznawaniu zawodów i planowaniu edukacji.
Nauczyciel języka polskiego	Rozwija komunikację, autoprezentację i dostosowanie wypowiedzi do sytuacji; wykorzystuje treści związane ze szkołą, pracą i życiem społecznym.
Nauczyciel matematyki	Wspiera umiejętność gromadzenia, porządkowania i interpretowania danych oraz planowania działań i zadań.
Nauczyciele języków obcych	Rozwijają słownictwo związane ze szkołą, pracą, cechami charakteru i umiejętnościami; umożliwiają prezentowanie siebie i poznawanie zawodów.
Nauczyciele przedmiotów przyrodniczych	Łączą treści przedmiotowe z zawodami, zdrowiem, warunkami pracy, środowiskiem i organizacją pracy własnej.
Nauczyciele historii, wiedzy o społeczeństwie i edukacji obywatelskiej	Ukazują społeczne znaczenie pracy, podział pracy, funkcjonowanie instytucji, lokalny rynek pracy i przemiany społeczno-gospodarcze.
Nauczyciele techniki, plastyki, muzyki i wychowania fizycznego	Przybliżają zawody związane z przedmiotem, rozwijają sprawność, kreatywność, organizację pracy i umiejętności praktyczne.
Bibliotekarz	Udostępnia literaturę, materiały i cyfrowe źródła informacji o zawodach i edukacji; wspiera uczniów w wyszukiwaniu informacji.
Pozostali nauczyciele i specjaliści	Włączają treści doradztwa zawodowego w realizację podstawy programowej i bieżącą pracę z uczniami, przybliżając zawody i kompetencje związane z nauczanym przedmiotem.

VIII. ADRESACI WSDZ

Adresatami WSDZ są:

dzieci w oddziałach przedszkolnych;
uczniowie klas I–VIII;
rodzice / prawni opiekunowie;

- nauczyciele i specjaliści;

1. Działania kierowane do uczniów

- zajęcia i działania dotyczące poznawania siebie, świata zawodów, rynku pracy, rynku edukacyjnego i planowania rozwoju;

- indywidualne porady i konsultacje;

- spotkania z przedstawicielami zawodów, pracodawcami, absolwentami i szkołami ponadpodstawowymi;

- wizyty zawodoznawcze i wycieczki edukacyjne;

- udział w targach edukacyjnych, dniach otwartych i lekcjach zawodoznawczych;

- projekty edukacyjne, konkursy, działania społeczne i wolontariat;

- korzystanie z cyfrowych narzędzi doradztwa zawodowego, publicznych platform edukacyjnych i baz informacji o zawodach;

- poznawanie wpływu nowych technologii i AI na zawody oraz formy pracy;

- praca z informacjami o rynku pracy, prognozami zapotrzebowania na zawody i – w odpowiednim zakresie – wynikami monitorowania karier absolwentów.

2. Działania kierowane do rodziców

- spotkania informacyjno-doradcze i konsultacje;

- informowanie o systemie edukacji, rekrutacji i możliwościach dalszego kształcenia;

- udostępnianie informacji o zawodach, rynku pracy i źródłach cyfrowych;

- włączanie rodziców w szkolne działania z zakresu orientacji i doradztwa zawodowego, w szczególności spotkania, warsztaty i wydarzenia;

- zapoznawanie z cyfrowymi narzędziami doradztwa zawodowego i możliwościami kontaktu z doradcą.

3. Działania kierowane do nauczycieli

- budowanie zaangażowania w proces wspierania decyzji edukacyjnych i zawodowych uczniów;

- aktualizacja wiedzy na temat systemu edukacji i kształcenia w zawodach;

- rozwijanie kompetencji doradczych nauczycieli;

- udostępnianie źródeł informacji o zawodach, edukacji, rynku pracy i narzędziach cyfrowych;

- współpraca przy analizie potrzeb uczniów i planowaniu działań WSDZ.

IX. WSPÓŁPRACA Z PODMIOTAMI ZEWNĘTRZNYMI

WSDZ realizowany jest we współpracy z podmiotami, których udział wspiera osiąganie celów programu. W szczególności szkoła może współpracować z:

lokalnymi i regionalnymi pracodawcami;
izbami gospodarczymi i przedstawicielami branż;
branżowymi centrami umiejętności;
szkołami ponadpodstawowymi prowadzącymi kształcenie zawodowe;
centrami kształcenia zawodowego;
placówkami kształcenia ustawicznego;
publicznymi służbami zatrudnienia;
ochotniczymi hufcami pracy;
agencjami zatrudnienia;
poradnią psychologiczno-pedagogiczną;
organem prowadzącym i innymi instytucjami samorządowymi;
uczelniami, organizacjami społecznymi, fundacjami, stowarzyszeniami i innymi podmiotami realizującymi działania edukacyjne i zawodowe.

Współpraca przy opracowywaniu rocznego programu realizacji doradztwa zawodowego uwzględnia, stosownie do możliwości i potrzeb szkoły, udział lokalnych lub regionalnych pracodawców, izb gospodarczych lub przedstawicieli branż.

X. INFORMACJE O RYNKU PRACY I MONITOROWANIE KARIER ABSOLWENTÓW

- Doradca zawodowy systematycznie analizuje dostępne prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na poziomie krajowym i regionalnym.

- Analizie podlegają również prognozy przygotowywane na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy oraz dostępne wyniki monitorowania karier absolwentów.

- Wnioski z analizy są wykorzystywane w pracy z uczniami klas VII–VIII, rodzicami oraz nauczycielami, odpowiednio do wieku i potrzeb odbiorców.

- Informacje o rynku pracy są przedstawiane uczniom w sposób dostosowany do ich możliwości rozwojowych i nie służą do ograniczania wyborów, lecz do podejmowania decyzji opartych na rzetelnych danych.

- W rocznym programie realizacji DZ wskazuje się, w miarę dostępności danych, konkretne źródła informacji oraz działania związane z ich wykorzystaniem.

XI. CYFROWE NARZĘDZIA DORADZTWA ZAWODOWEGO

Szkoła zapoznaje uczniów i rodziców z cyfrowymi narzędziami doradztwa zawodowego.
Uczniowie poznają sposoby wyszukiwania informacji o zawodach na ogólnodostępnych platformach edukacyjnych i stronach internetowych oraz w krajowych bazach informacji o zawodach.
Szkoła wykorzystuje komunikację elektroniczną do przekazywania informacji o działaniach doradczych i kontaktu z doradcą zawodowym.
Podczas zajęć uczniowie uczą się krytycznej oceny informacji znalezionych w internecie, ochrony danych osobowych i bezpiecznego korzystania z narzędzi cyfrowych.
Uczniowie klas VII–VIII poznają wpływ nowych technologii, w tym AI, na zmiany w świecie zawodów i formach wykonywania pracy.

XII. EWALUACJA I MONITOROWANIE WSDZ

Ewaluacja realizacji działań z zakresu preorientacji zawodowej, orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego prowadzona jest na bieżąco oraz podsumowywana po zakończeniu roku szkolnego.

analiza realizacji rocznego programu DZ;
analiza dokumentacji zajęć i działań;
rozmowy i informacje zwrotne od uczniów, rodziców i nauczycieli;
analiza frekwencji i zaangażowania uczniów w działania;
analiza potrzeb zgłaszanych przez uczniów, rodziców i nauczycieli;
analiza współpracy z podmiotami zewnętrznymi;
analiza wykorzystania cyfrowych narzędzi i źródeł informacji;
wykorzystanie, w miarę dostępności, informacji dotyczących dalszych losów absolwentów;
formułowanie wniosków do programu na kolejny rok szkolny.

XIII. DOKUMENTOWANIE REALIZACJI WSDZ

roczny Program realizacji doradztwa zawodowego;
tematyka i dokumentacja zajęć;
zapisy w dziennikach;
harmonogramy spotkań, warsztatów i wizyt zawodoznawczych;
materiały informacyjne udostępniane uczniom, rodzicom i nauczycielom;
notatki i informacje dotyczące współpracy z podmiotami zewnętrznymi;
wyniki ankiet, obserwacji i innych działań ewaluacyjnych;
wnioski i rekomendacje do dalszej realizacji WSDZ.

XIV. POSTANOWIENIA KOŃCOWE

WSDZ jest dokumentem otwartym, podlegającym monitorowaniu i aktualizacji zgodnie z potrzebami szkoły, uczniów, rodziców i nauczycieli oraz zmianami w przepisach prawa.
Na każdy rok szkolny opracowuje się Program realizacji doradztwa zawodowego, uwzględniający WSDZ i stanowiący jego załącznik.
Roczny program określa w szczególności działania dla poszczególnych klas/oddziałów, tematykę, metody i formy realizacji, terminy, osoby odpowiedzialne, udział rodziców oraz podmioty współpracujące.
Program jest opracowywany we współpracy z nauczycielami, wychowawcami, pedagogiem/psychologiem oraz – stosownie do możliwości i potrzeb – z lokalnymi lub regionalnymi pracodawcami, izbami gospodarczymi lub przedstawicielami branż.
WSDZ jest udostępniany społeczności szkolnej w sposób przyjęty w Zespole Szkolno–Przedszkolnym w Bożejowicach.

Sporządziła: Anna Antoniszyn

Bożejowice, dnia ....15.09.2026 r. Dyrektor Zespołu Szkolno–Przedszkolnego

w Bożejowicach

Alicja Krawczyk

Przyjęto do realizacji : Zarządzenie nr 4/2026/2027 z dnia 15 września 2026 r.